I >Nền nông nghiệp nhiệt đới:
a). Điều kiện tự nhiên và TNTN cho phép nước ta phát triển một nền nông nghiệp nhiệt đới.



Thuận lơi:

- Điều kiện TN và TNTN
+ Đa dạng hóa các sản phẩm nông nghiêp

+ Áp dụng các biện pháp thâm canh, tăng vụ, chuyển dịch cơ cấu mùa vụ.
+ Tùy thuộc vào địa h́nh, đất để có các h́nh thức canh tác khác nhau.
Khó khăn:
Thường xuyên phải chịu những thiên tai( băo, lũ lụt, hạn hán )sâu bệnh, dịch bệnh.

-Với việc đa dạng hóa các sản phẩm nông nghiệp nông nghiệp chúng ta có thể chưng minh rất dễ ràng đó là nước ta có rất nhiều sản phẩm từ cây lương thực như lúa gạo, ngô cho đến các cây công nghiệp ngắn ngày như mía, lạc, đỗ tương rồi các loại cây công nghiệp lâu năm như cao su, điều, cà phê, các cây ăn quả như bưởi, cam…

-Tuy nhiên với đặc điểm tự nhiên như vậy cũng đă ảnh hưởng lớn đến cơ cấu mùa vụ trong sản xuất nông nghiệp của nước ta.

-Theo chiều Bắc – Nam ta thấy:
+ Miền Bắc : Mùa đông lạnh ngoài 2 vụ lúa c̣n kết hợp trồng vụ màu vào tháng giáp Tết ( cây ôn đới ) : bắp cải, cà chua ,su hào,…

+ Miền Nam : Cơ cấu mùa vụ phát triển một vụ hoặc 2 vụ lúa.
-Thời gian mùa vụ cũng khác nhau ở cả 2 miền.

- Ngoài ra th́ điều kiện địa h́nh, đất c̣n ảnh hưởng rất lớn các hệ thống canh tác, làm thay đổi tính chất sản xuất của nền nông nghiệp phần này chúng ta sẽ t́m hiểu kĩ hơn ở những phần tiếp theo.
- Bên cạnh những thuận lợi th́ nền nông nghiệp nhiệt đới của nước ta cũng gặp không ít những khó khăn luôn phải đối mặt với những thiên tai. Mỗi năm nước ta phải gánh chịu từ 7-10 cơn băo tạo sự khắt khe trong mùa vụ hay những đợt sâu bệnh hại lúa như dịch răy nâu, đạo ôn, vàng lá… làm giảm năng suất cây trồng hoặc mất mùa hoàn toàn

Đứng trước những thuận lợi và khó khăn như vậy nếu em là Bộ trưởng bộ nông nghiệp và phát triển nông thôn th́ em sẽ có những giải pháp ǵ để khắc phục những khó khăn trên ?
Trả lời :
-Cơ cấu mùa vụ chặt chẽ thu hoạch trước mùa băo
-Tạo ra các giống lúa mới phù hợp với điều kiện tự nhiên của nước ta kháng chịu sâu bệnh tốt
Nhờ vào những giải pháp đó mà nước ta ngày càng khai thác tốt hơn nền nônng nghiệp nhiệt đới. Những biểu hiện đó như thế nào chúng ta cùng chuyển sang một phần tiếp theo

b). Nước ta đang khai thác có hiệu quả nền nông nghiệp nhiệt đới.

Quan tâm chủ yếu tới 2 nhân tố là đất, khí hậu. Trong nông nghiệp người ta vẫn có câu: Đất nào cây ấy hay khoai ruộng lạ mạ ruộng quen.Khi nào cho tới tháng ba hoa gạo rụng xuống th́ tra hạt vừng.
Ngay xưa ông cha ta đă đút rút những kinh nghiệm như vậy và ngày nay việc phân bố cây trồng vật nuôi th́ càng được chú ư bởi hiệu quả kinh tế


Việc khắc phục những hạn chế của nền nông nghiệp nước ta nhằm thu hoạch trước mùa băo, lũ, hạn hán.

Vd: Trước đây từ lúc gieo lúa cho tới khi thu hoạch th́ mất tới 5-6 tháng nhưng ngày nay với nhiều giống mới được đưa vào sản xuất th́ khoảng thời gian nay chỉ c̣n 3tháng


Biểu hiện này đề cập tới thời gian thu hoạch và việc chế biến sản phẩm được chú ư hơn nhằm bảo quản nông phẩm và tạo sự trao đổi nông phẩm giữa các miền
Vd: chôm chôm, sầu riêng là các đặc sản của miền Nam nhưng vẫn luôn xuất hiện ở miền bắc.


Các nông sản xuất khẩu của VN tương đối đa dạng như: lúa gạo, cà phê, cao su, hoa quả…
VN là một trong 3 nước xuất khẩu gạolớn trên thế giới( sau Ấn Độ, Thái Lan ).
Hiện nay một trong số mặt hàng được đẩy mạnh xuất khẩu ở nước ta là hàn thủy sản( tôm, cá…)

Và cùng với xu thế chung của nền kinh tế th́ tính chất sản xuất cua nền nông nghiệp cũng có sự thay đổi. Cụ thể đó là việc phát triển một nền nông nghiệp hàng hóa tuy vậy vẫn tồn tại cùng với đó là một nền nông nghiệp cỏ truyền giữa hai h́nh thức

II>. Phát triển một nền nông nghiệp hiện đại sản xuất hàng hóa góp phần nâng cao hiệu quả nền nông nghiệp nhiệt đới.

Nền nông nghiệp nước ta hiện nay tồn tại song song nền nông nghiệp cổ truyền và nền nông nghiệp hàng hóa

Có rất nhiều nguyên nhân chi phối tới h́nh thức tổ chức sản xuất nông nnghiệp nhưng cơ bản vẫn là do:
- Nông nghiệp nước ta đi lên từ một nền nông nghiệp lạc hậu với tính chất tự cấp, tự túc và phụ thuộc nhiều vào tự nhiên

- Do đường lối đổi mới của nước ta là chuyển sang nền kinh tế thị trường sản xuất hàng hóa có sự điều tiết của nhà nước.

- Nước ta có nhiều điều kiện để phát triển một nền nông nghiệp hàng hóa hiện đại như: ĐKTN, tài nguyên thiên nhiên phong phú, tŕnh độ chuyên môn kinh tế ngày càng tăng.
- Nền nông nghiệp cổ truyền thường tồn tại ở khu vực Trung du miền núi phía bắc hạn chế trong việc áp dụng khoa học kĩ thuật vào sản xuất.

- Nền nông nghiệp hiện đại thể hiện ở việc h́nh thành các vùng chuyên canh hiệu quả kinh tế tương đối cao tạo nông sản cho xuất khẩu

Từ việc thay đổi trong h́nh thức sản xuất đă tạo ra sự chuyển dịch trong nền kinh tế nông thôn và đây cũng là một đặc điêm của nền nông nghiệp nước ta

III>. Kinh tế nông thôn nuớc ta đang chuyển dịch rơ nét

a). Hoạt động nông nghịêp là bộ phận chủ yếu của nông thôn.

- Hoạt động nông nghịêp là bộ phận chủ yếu của nông thôn.

-Trong cơ cấu hoạt động kinh tế nông thôn của nước ta chủ yếu hoạt động trong ngành nông-lâm- thủy sản
( chiếm 71% )
-Công nghiệp- xây dựng và dịch vụ nông nghiệp c̣n thấp
- Trong cơ cấu nông nghiệp có sự chuyển dịch mạnh theo hướng là:
+Giảm dần số hộ sản xuất trong lĩnh vực nông- lâm- thủy sản
+ Tăng dần số hộ trong ngành sản xuất công nghiệp- xây dựng và dịch vụ nông nghiệp

Hoạt động nông nghiệp vẫn là chủ yếu trong phát triển kinh tế nông thôn.
Với xu hướng chuyển dịch như vậy nền nông nghiệp VN vẫn chưa phát triển đáp ứng tiềm năng nền nông nghiệp nước ta
Sự chuyển dịch trong nền kinh tế nông thôn c̣n chậm( trong cả nước nh́n chung trong nông nghiệp nông thôn vẫn chủ yếu hoạt động trong ngành nông- lâm- thủy sản chiếm 70% thu nhập. Khu vực trung du miền núi tỉ lệ này c̣n chiếm tới trên 85% )

=>Đây là biểu hiên phát triển của nền nông nghiệp thuần nông đang chuyển dịch trong cơ cấu nông thôn.
Bên cạnh đặc điểm trên mà chúng ta vừa nghiên cứu th́ trong quá tŕnh chuyển dịch nền kinh tế c̣n thấyđược các hoạt của các thành phần kinh tế nông thôn cụ thể chúng ta cùng t́m hiểu phần tiếp theo

- Các doanh nghiệp nông- lâm- thủy hải sản
- Các hợp tác xă nông- lâm- thủy hải sản
- Kinh tế hộ gia đ́nh
- Kinh tế trang trại


Trong cơ cấu các doanh nghiệp nông- lâm- thủy sản chủ yếu vẫn gồm các doanh nghiệp nhà nước, các công ti trách nhiệm hữu hạn, các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.Trong sản xuất cú trọng nhiều đến hiệu quả kinh tế, thị trường, trong lĩnh vựcchế biến được quan tâm để đưa ra sản phẩm.

Vd: Trước là các nông trường quốc doanh thuộc sự quản lí của nhà nước và hiện giờ phát triển theo cơ chế thị trường như: doanh nghiệp trồng và chế biến chè Mộc Châu, chăn nuôi và chế biến sũa Mộc Châu, Ba V́…Phát triển chủ yếu ở khu vực trung du và miền núi của nước ta

Trước đổi mới: HTX nông nghiệp quản lí toàn bộ nền sản xuất nông nghiệpở nông thôn từ lao đông đến phân phối sản phẩm mà khi đó có rất nhiều lĩnh vực đề cập như văn học điện ảnh đă xây dựng lên rất nhiều tác phẩm phản ánh điều này và cũng phản ánh sự sai lầm trong chính sách nông nghiệp của VN.

Nhưng ngày nay th́ HTX chỉ đảm nhận một số khâu như thủy nông, giống cây trồng, thuốc bảo vệ thực vật, vật tư nông nghiệp…

- Thành phần kinh tế hộ gia đ́nh sản xuấ chủ yếu dựa vào nguồn vốn, nguồn lao động, là thành viên trong gia đ́nh không thuê lao động và sản phẩm chia điều cho các thành viên trong nhà và chỉ chịu một số thuế cho nhà nước

- Kinh tế trang trại phát triển với quy mô lớn có thể thuê thêm lao đông, sản phẩm làm ra đáp ứng nhu cầu của thị trường. Chúng ta có những trang trại trồng cây công nghiệp lâu năm, cây hàng năm, chăn nuôi nuôi trồng thủy sản, trang trại kết hợp…

Sản xuất chủ yếu theo tính chất hàng hóa trong đó th́ trang traị nuôi trổng thủy hải sản chiếm tỉ trọng cao nhất khoảng trên 30% tổng số trang trại của cả nước tập trung chủ yếu ở khu vực ĐBSCL với 46,2% tổng số trang trại của vùng.

Kinh tế hộ gia đ́nh
Kinh tế hộ gia đ́nh vẫn phát triển nhất trong đó th́ chủ yếu là hộ nông nghiệp chiếm 77, 33% tổng số hộ nông thôn

Ngoài sự chuyển dịch cơ cấu nông thôn của nước ta theo 2 hướng trên th́ sự chuuyển dịch c̣n thể hiện theo hướng hàng hóa và đa dạng hóa

b). Cơ cấu kinh tế nông thôn đang chuyển dịch theo hướng sản xuất hàng hóa và đa dạng hóa.

- Sản xuất hàng hóa trong nông nghiệp:
+ Đẩy mạnh chuyên môn hóa
+ H́nh thành càc vùng nông nghiệp chuyên môn hóa
+ Kết hợp công nghiệp chế biến với hướng ra xuất khẩu.

- Đa dạng hóa nền kinh tế nông thôn:
+ Cho phép khai thác tốt các nguồn TNTN
+ Đáp ứng tốt nhu cầu của thị trường
+ Giảm tỉ trọng thuần nông trong nông nghiệp
Vùng chuyên canh cây công nghiệp lâu năm như Tây Nguyên, Trung du miền núi phía bắc
Vùng chuyên canh cây lương thực- thực phẩm như vùng ĐBSH, ĐBSCL
Vùng chăn nuôi thủy hải sản như duyên hải miền trung

-> Vùng chuyên môn hóa nông nghiệp
VN có nhiều sản phẩm để xuất khẩu đặc biển là sản phẩm qua chế biến như: gạo, thủy sản đóng hộp, cà phê…
Ngoài sản xuất hàng hóa th́ trong nông nnghiệp c̣n thực hiện đa dạng hóa các sản phẩm



Cơ cấu tăng , giảm của ngàng nông nghiệp [thống kê 2011]


--------Tổng hợp từ các kiến thức THPT [ SGK 10,11,12]-------