Nếu bạn hỏi con: "Cái bàn tiếng Anh là ǵ", cho dù con bạn có trả lời: "A table" th́ cũng đừng vội mừng. Bạn đang dạy con sai phương pháp đấy.
Trước đây, người ta thường quan niệm, dạy trẻ học quá nhiều là cướp mất tuổi thơ của trẻ. Điều này sai hoàn toàn nếu cha mẹ biết việc học đối với trẻ nhỏ thực chất chính là vui chơi. Chơi với toán, chơi với văn học, chơi với chữ cái ... đều là cách dạy trẻ tự nhiên và gây nhiều hứng thú nhất. Và đặc biệt, chơi tiếng Anh - một trong những phương pháp dạy học hiệu quả và được các bậc cha mẹ tin tưởng nhất hiện nay.
1. Các nguyên tắc
- Không gây áp lực: Mỗi trẻ em đều có một thiên hướng khác nhau. Có bé thích âm nhạc, có khả năng thẩm âm, tiết tấu nhanh. Nhưng cũng có bé đam mê các h́nh khối hoặc có trí tưởng tượng phong phú. Chính v́ vậy, nếu trẻ không thể nhớ được một từ tiếng Anh mà bạn đă nhắc đi nhắc lại th́ cũng đừng quá lo lắng. Có thể bé sẽ giỏi ở một môn học hay lĩnh vực khác. Các cha mẹ nên nhớ, gây áp lực phản tác dụng với trẻ trong trường hợp này.
- Dạy trẻ thứ trẻ thích: Nếu bé chưa bao giờ tiếp xúc với tiếng Anh th́ chẳng có lư do ǵ khiến bé ghét bỏ môn học này. V́ vậy, nếu có ư định dạy trẻ tiếng Anh, các cha mẹ hăy tạo sự ṭ ṃ và thích thú cho bé bằng các loại sách, truyên, bài hát thiếu nhi được xuất bản bằng tiếng Anh. Nên nhớ, khi trẻ đă thích th́ không muốn bé học cũng không được.
- Không so sánh: Bạn đừng đem trẻ ra so sánh với những bé cùng lứa tuổi, hàng xóm hay con của đồng nghiệp khác. Con bạn khác với những đứa trẻ khác. V́ vậy, hăy đánh giá trẻ với chính trẻ ngày hôm qua để xem bé đă tiến bộ hay chưa.
2. Phương pháp dạy trẻ tiếng Anh
Dạy và học thông qua tṛ chơi, thơ ca, văn vần, bài hát, các bộ phim hoạt h́nh không lồng tiếng Việt. Bất kỳ điều ǵ cũng có thể biến thành tṛ chơi, đôi khi chẳng cần liên quan ǵ đến môn học. Các cha mẹ có thể tham khảo một số tṛ chơi ở đây.
Dạy trẻ thông qua các bài hát, các câu chuyện, tṛ chơi tiếng Anh.
- Không dạy trẻ kiểu “học dịch”. Ví dụ truy: “Con gà tiếng Anh là ǵ? Con mèo tiếng Anh là ǵ? Con dịch cho mẹ câu: Hôm nay trời mưa…v…v”. Với kiểu học như thế, bé có thể sẽ thuộc rất nhiều từ, nhưng vẫn chưa phải là “biết tiếng” v́ thiếu tư duy kết nối và logic.
- Khối lượng kiến thức tùy thuộc vào trẻ và độ tuổi của trẻ, trẻ càng bé lượng từ càng ít, nhưng có những trẻ có năng khiếu bạn có thể tăng số lượng hoặc độ phức tạp lên, theo một chủ đề nhất định, không lan man. 5 từ mới và cách dùng chúng nhuần nhuyễn có ích cho các em hơn là cả mấy chục từ mới mà học lớt phớt, nói trước quên sau.
- “Thời lượng” một buổi học cũng tùy thuộc với từng độ tuổi và sự hứng thú của trẻ, trẻ càng nhỏ càng không nên ngồi lâu, trong một buổi học cần luân chuyển giữa ngồi một chỗ và vận động cho trẻ đỡ chán. Cha mẹ nên dừng trước khi trẻ muốn dừng để trẻ lúc nào cũng cảm thấy buổi học hôm nay chưa đủ. Như vậy, lần sau bé vẫn hứng thú học.
- Dạy bé thông qua tṛ chuyện, qua các t́nh huống hàng ngày. Nếu cha mẹ thường xuyên sử dụng tiếng Anh khi giao tiếp với con trong công việc hàng ngày th́ theo một cách tự nhiên, trẻ sẽ hiểu được việc người lớn muốn nói do liên hệ các từ, các câu với sự vật, sự việc hay hành động. Cách này thống nhất với nguyên tắc không học dịch đă kể trên.
Dạy trẻ từ "a ball" th́ nên có quả bóng thật..
- Dạy trẻ bằng đồ dùng có h́nh ảnh trực quan, sinh động. Đồ dùng càng trung thực và trẻ có thể nh́n, nghe, ngửi, nếm, cầm nắm càng nhiều càng tốt. Như thế trẻ sẽ có khái niệm rơ hơn về sự vật, sự viêc và sẽ nhớ lâu hơn. Ví dụ, bé học tiếng Anh, cha mẹ có thể chỉ vào h́nh con thỏ và nói “Rabbit” bằng ngoại ngữ, nhưng tuyệt đối không nói to lên“rabbit là con thỏ”! Mục đích của việc này là bé nghe và nghĩ bằng tiếng Anh. Tức là khi nh́n thấy h́nh con thỏ là trong đầu bé hiện lên chữ rabbit chứ không phải chữ con thỏ!
- Nếu có điều kiện, hăy cho bé tiếp xúc với người nước ngoài nói thứ tiếng bé đang học để tiếp thu cách phát âm. Việc luyện ngữ âm là cần thiết hàng đầu đối với trẻ. Luyện bằng cách nghe nhiều, nói nhiều, trẻ sẽ thấm thấm dần kiến thức chứ không nhất thiết phải ép buộc, bắt đọc đi đọc lại một vài bài đọc cũ kỹ, khiến trẻ chán học. Nếu cô giáo trên lớp hay người than trong gia đ́nh có cách phát âm tiếng Anh không chuẩn, cha mẹ có thể cho bé nghe phát âm chuẩn từ các mẩu truyện cổ tích trên website nước ngoài, phim hoạt h́nh hay các bài hát, phần mềm dạy tiếng Anh. Trẻ sẽ điều chỉnh dần kỹ năng nghe nói. Có khi, lúc đó, chính cha mẹ cũng sẽ hoàn thiện khả năng phát âm tiếng Anh của ḿnh.
- Các phụ huynh có thể dạy con cùng một lúc 2 ngoại ngữ mà không sợ bé bị lẫn. Tuy nhiên, một trong hai ngôn ngữ phải được nhấn mạnh nhiều hơn, xác định rơ chính và phụ. Trước mỗi buổi học, nhắc đi nhắc lại với bé: “Hôm nay chúng ḿnh nói tiếng Pháp (hoặc tiếng Anh) nhé!” để bé phân biệt rơ ràng hai thứ tiếng.
Điều cuối cùng, cũng là quan trọng nhất, hăy biến tất cả những thứ cha mẹ muốn dạy con thành tṛ chơi. Đó là cách giúp trẻ học thành công và đem lại nhiều niềm vui cho cả cha mẹ và bé.